Egzekucja sądowa i egzekucja administracyjna – czym się różnią?

Na samym początku trzeba rozróżnić egzekucję sądową i egzekucję administracyjną. Cel obu egzekucji jest oczywiście zbieżny, jednak podstawy przeprowadzenia egzekucji w obu wypadkach są niejednakowe, tak samo jak niejednakowe są przepisy, które egzekucje regulują.

 

Egzekucja administracyjna została uregulowana w Ustawie z 17 czerwca 1866 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, natomiast przepisy związane z egzekucją sądową znajdziemy w Ustawie z dnia 17 listopada 1964 – Kodeks postępowania cywilnego.

 

Pierwszą i chyba najważniejszą różnicą między tymi egzekucjami są różne typy stosowania prawa. Wynika to pośrednio z art. 10 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej, który mówi, że,,Ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej”. W związku z tym, w przypadku egzekucji sądowej, podmiot, który stosuje prawo, (czyli sędzia) nie może być związany z adresatem, co do którego wydaje orzeczenie. Mało tego – sędzia posiada określone w prawie kompetencje, jego praca opiera się przede wszystkim na wiedzy i specjalistycznej znajomości prawa stanowionego. Dlatego właśnie nie ma możliwości, by sędzia był w jakikolwiek sposób zależny od adresata i odwrotnie. Orzeczenia przez niego wydawane są ściśle powiązane z obowiązującym prawem i nie są zależne od jego woli.

Na pierwszy rzut oka wydawać by się mogło, że administracyjny typ stosowania prawa jest niemal identyczny do typu sądowego, jednak jest w tym zakresie kilka bardzo istotnych różnic. Postępowanie administracyjne dotyczy relacji urzędnik – petent. Z tym, że urzędnik, w przeciwieństwie do sędziego, podlega nie tylko ustawie samej w sobie, ale ponadto jest bardzo ściśle związany z zależnościami służbowym oraz wewnętrznymi zaleceniami.

 

Należy również zwrócić uwagę na różnicę w określaniu postępowania sądowego i administracyjnego. W prawie administracyjnym postępowanie egzekucyjne definiuje się jako,,uregulowany prawem procesowym ciąg czynności podejmowanych przez właściwe organy i inne podmioty w celu wykonania przez zastosowanie środków przymusu państwowego obowiązków wynikających z aktów poddanych egzekucji administracyjnej’’. Z kolei w prawie cywilnym postępowanie egzekucyjne stanowi część postępowania cywilnego, co wynika oczywiście z art. 1 Kodeksu Postępowania Cywilnego. Na tej płaszczyźnie i z tego powodu postępowanie egzekucyjne będzie więc określane mianem,,sprawy cywilnej’’. A zatem zarówno postępowanie egzekucyjne, jak i postępowanie cywilne, pozostają ze sobą w ścisłym związku, są w pewnym sensie nierozerwalne, ponieważ oba realizują wspólny cel, którym, w tym wypadku, jest urzeczywistnienie norm prawa cywilnego. Wynika z tego, że postępowaniem egzekucyjnym według Kodeksu prawa cywilnego, jest przymusowe, obowiązkowe urzeczywistnienie praw oraz obowiązków ze stosunków z zakresu cywilnego prawa materialnego.

 

Sama egzekucja w przypadku obu tych gałęzi prawa jest do siebie bardzo podobna. Znaczna większość środków egzekucyjnych, a także sposoby stosowania tychże środków są takie same. Z tego właśnie powodu niezmiernie ważne jest odpowiednie określenie trybu egzekucji, dzięki czemu stanie się jasne czy postępowanie egzekucyjne będzie częścią egzekucji sądowej, czy egzekucji administracyjnej.

Niezwykle istotnym i wartym podkreślenia jest fakt, iż,,niedopuszczalność drogi egzekucji sądowej stanowi granicę, poza którą zaczyna się dopuszczalność drogi egzekucji administracyjnej’’

 

Prawo jest jednak tworem, który nieustannie ewoluuje. Potrzeba zmian wynika w pewnym stopniu z rozwoju cywilizacji, zmian gospodarczych i ekonomicznych, ale również w dużej mierze jest dyktowana oczekiwaniami społeczeństwa.